Soal jawab agama adalah merupakan perkhidmatan yang disediakan oleh Jabatan Mufti Negeri Selangor bagi menjawab pertanyaan tentang sesuatu isu dan permasalahan yang diajukan oleh pelanggan berkaitan dengan hukum syarak. Setiap soalan dan jawapan yang telah dikemaskini akan dihimpunkan di sini mengikut kategori yang telah ditetapkan untuk dijadikan rujukan dan panduan kepada masyarakat umum.
Soalan
Assalammualaikum, terima kasih terlebih dahulu kerana menjawab soalan kemusyhkilan saya. Apakah hukum melangsaikan hutang ibu bapa mertua dengan niat membayar zakat harta daripada pendapatan bulanan anak?
Jawapan
Syabas diucapkan atas keprihatian puan terhadap ibadah zakat harta, iaitu zakat yang mungkin dipandang ringan oleh sebahagian masyarakat Islam masa kini. Antara golongan asnaf yang layak menerima zakat ialah al-gharimin (orang yang berhutang).
Dinukilkan pandangan dari sisi mazhab Syafi'i dalam kitab 'Asna al Matolib' karangan Syeikh al Islam Zakaria al-Ansari menyatakan bahawa:
Maksudnya: Sesungguhnya yang hanya diwajibkan nafkah kepada kaum kerabat, dan mereka adalah furu' (anak, cucu, cicit) dan yang ke bawah dan usul (bapa kandung, ibu kandung, datuk, nenek) dan yang ke atas sahaja, iaitu tidak termasuk kaum keluarga yang lain seperti adik beradik lelaki, adik beradik perempuan, pakcik, makcik samaada lelaki mahupun perempuan, sama ada yang tergolong daripada pewaris harta atau tidak.
Maka jelas di dalam mazhab Syafi'i bahawa ibu bapa mentua bukan tanggungjawab nafkah bagi seseorang (menantu) apatah lagi ipar duai. Ini kerana kedua-duanya bukan tergolong dari 'keluarga punca' (darah daging atau punca kelahiran). Oleh itu menjadi kewajipan bagi setiap muslim mengetahui batas tanggungjawab nafkah masing-masing agar tidak melanggari batas hak orang lain.
Dalam hal ini, bapa mertua bukanlah termasuk dalam kalangan 'keluarga punca'. Makanya seorang menantu tidak wajib menanggung ibu bapa mentua tidak seperti kewajipannya menanggung ibu bapa kandungnya yang miskin.
Perlu diketahui bahawa antara syarat-syarat penerima agihan zakat ialah dia bukan terdiri daripada orang yang diberi nafkah wajib, sama ada atas nama kerabat ataupun suami. Dalam hal ini jika bapa mertua termasuk dalam salah satu asnaf iaitu Ghorimin, maka ia adalah diharuskan dan layak untuk menerima agihan atau membayarkan hutang bapa mertua.
Walau bagaimanapun, fatwa negeri Selangor yang dikeluarkan pada 9 April 2007 telah menetapkan bahawa mengagihkan zakat secara persendirian tanpa melalui pusat zakat adalah sah sekiranya diagihkan kepada asnaf yang layak. Walau bagaimanapun, perbuatan tersebut dikira melanggar peraturan dan undang-undang dalam perkara kebaikan seperti adalah berdosa. Hal ini kerana Islam mewajibkan umatnya untuk patuh dan taat kepada pemerintah pada perkara kebaikan.
Sekian, terima kasih.