Soal jawab agama adalah merupakan perkhidmatan yang disediakan oleh Jabatan Mufti Negeri Selangor bagi menjawab pertanyaan tentang sesuatu isu dan permasalahan yang diajukan oleh pelanggan berkaitan dengan hukum syarak. Setiap soalan dan jawapan yang telah dikemaskini akan dihimpunkan di sini mengikut kategori yang telah ditetapkan untuk dijadikan rujukan dan panduan kepada masyarakat umum.
Soalan
situasi begini.. solat isya cukup 4 rakaat tanpa tahiyat awal. pada raakaat ke2 utk tahiyat awal, imam tak tahiyat dan dia bangun, ada sebahagian ikut imam dan sebahagian kekal tahyiat, kemudian selepas imam baca fatihah dan dia takbir utk rukuk, makmum yg kekal tahiyat bangun dan baca alfatihah dan terus rukuk bersama imam. dan ikut imam sehingga imam buat sujud sahwi sebelum salam. persoalan adakah makmum yg kekal tahiyat awal tu sah..?
Jawapan
Semoga sihat sentiasa. Merujuk kepada soalan yang dibangkitkan.
Tahiyat awal merupakan salah satu daripada sunat Ab’ad dalam solat. Orang yang meninggalkannya disunatkan untuk sujud sahwi sebelum memberi salam.
Secara umumnya, Imam yang meninggalkan tahiyat awal tidak boleh kembali semula ke kedudukan tahiyat awal apabila dia telah bangun dalam keadaan sempurna qiyam. Ini berdasarkan kepada hadis daripada al-Mughirah bin Syu’bah, Nabi SAW bersabda:
Maksudnya: Jika seseorang bangun daripada rakaat kedua dan belum sempurna qiyamnya, maka hendaklah dia duduk (kembali kepada kedudukan tahiyat). Jika dia telah sempurna qiyamnya, maka janganlah dia duduk dan hendaklah dia melakukan dua kali sujud kerana terlupa (sujud sahwi). (Riwayat Ibnu Majah)
Berdasarkan hadis ini, seseorang tidak boleh kembali kepada Tahiyat Awal setelah sempurna qiyam kerana qiyam merupakan rukun sedangkan duduk Tahiyat Awal adalah sunat. Perkara ini dijelaskan oleh Muhammad bin ‘Ali al-Damiri al-Shafi’i:
Maksudnya: Kerana qiyam merupakan fardu sedangkan Tahiyat Awal adalah sunat. Fardu tidak boleh diputuskan dengan perkara sunat.
Maka dalam hal ini, seseorang makmum mestilah bangun dan mengikuti pergerakan imam meskipun imam terlupa. Jika makmum memilih untuk meneruskan tahiyat awal sedangkan imam telah bangun secara sempurna untuk rakaat seterusnya maka solatnya batal. Perkara ini dijelaskan dalam kitab Umdah al-Salik wa ‘Uddah al-Nasik sebagaimana berikut:
Maksudnya: Jika imam telah bangun (qiyam), makmum tidak boleh duduk melakukan Tahiyat Awal kecuali dia berniat mufaraqah (daripada Imam). Jika dia mengikut Imam (bangun qiyam), lalu Imam kembali (ke kedudukan Tahiyat Awal) haram bagi seorang makmum mengikutinya. Bahkan makmum hendaklah berniat mufaraqah atau menunggu Imam dalam keadaan berdiri. Jika makmum mengikut Imam dalam keadaan sengaja, batal solatnya.
Adapun jika makmum duduk tahiyat awal seketika kerana tidak mengetahui bahawa imam terlupa dan kemudian terus bangun selepas mengetahui imam tidak kembali duduk, maka ia tidak membatalkan solat.
Sekian, terima kasih.